Borstbeeld van Edith Cavell

Heldhaftige verpleegster uit de Eerste Wereldoorlog, ge

Plaats

Montjoiepark

Datum

2015

Kunstenaar / Auteur

Nathalie Lambert

Deze buste van de Belgische kunstenares Nathalie Lambert is een bronzen beeldhouwwerk op een sokkel in blauwe steen met daarop de naam van Edith Cavell en een grafschrift. Met dit werk wou Nathalie Lambert de persoonlijkheid van de Britse verpleegster weerspiegelen: haar kracht, haar zachtaardigheid, haar doorzettingsvermogen en haar toewijding voor anderen.

Dit beeldhouwwerk ter ere van Edith Cavell werd ingehuldigd op 12 oktober 2015, een symbolische datum honderd jaar na haar overlijden. Cavell werd door de Duitsers geëxecuteerd op 12 oktober 1915, tijdens de Eerste Wereldoorlog. Heel wat vooraanstaande figuren woonden deze plechtigheid bij, onder wie prinses Anne van Engeland, prinses Astrid van België en Armand De Decker, de toenmalige burgemeester van Ukkel. Het werd voor het publiek onthuld door een rode sluier weg te nemen.

Edith Cavell is geboren in 1865 in het graafschap Norfolk in Engeland. In 1890 kwam ze naar België om als gouvernante te werken in Brussel. Later keerde ze terug naar Engeland om voor haar zieke vader te zorgen. Deze ervaring inspireerde haar om verpleegster te worden, een carrière die ze aanving na een opleiding in verschillende Engelse ziekenhuizen.

In 1907 nodigde dokter Antoine Depage, stichter van een van de eerste neutrale verpleegstersscholen van België, Edith Cavell uit om toe te treden tot de directie, wat ze aanvaardde. Ze vestigde zich in Brussel om toekomstige verpleegsters op te leiden.

Toen in 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbrak, was Edith Cavell in Engeland, maar ze besloot terug te keren naar België, ondanks het advies van haar familie. Onder haar leiding werd de Brusselse kliniek een hospitaal van het Rode Kruis waar ze gewonde soldaten verzorgde. Ze raakte al snel betrokken bij een ontsnappingsnetwerk dat vanuit Bergen georganiseerd werd door de prins en prinses van Croÿ. Dankzij dit netwerk konden geallieerde soldaten ontsnappen naar Nederland, een land dat neutraal bleef tijdens het conflict, voordat ze zich bij hun strijdkrachten voegden. Naar schatting 160 tot 200 soldaten werden gered dankzij dit netwerk.

In augustus 1915 werd het netwerk aan de kaak gesteld bij de Duitse autoriteiten. Edith Cavell werd op 15 augustus gearresteerd en in afwachting van haar proces opgesloten in Sint-Gillis. Ze werd samen met 27 andere leden van het netwerk ter dood veroordeeld wegens verraad en op 12 oktober 1915 gefusilleerd op de Nationale Schietbaan in Schaarbeek. Na de oorlog werd haar stoffelijk overschot gerepatrieerd naar Engeland, waar het rust in de kathedraal van Norwich.

De dood van Edith Cavell had een groot effect op de publieke opinie en werd een symbool van de Duitse wreedheid, die vaak uitgebuit werd door de geallieerde propaganda. Haar verhaal wordt herdacht in talloze boeken, films en monumenten. Sinds 1918 brengt Ukkel hulde aan haar door een straat naar haar te vernoemen en in 1920 een monument op te richten ter nagedachtenis aan haar en Marie Depage. De buste die in 2015 ingehuldigd werd is een van deze reeks herdenkingen.

  • “Nouvelles brèves”, Ucclensia, n°258, januari 2016, p. 42-43; “Edith Cavell, Nathalie Lambert”, Inventaris van het roerend erfgoed, https://collections.heritage.brussels/nl/objects/70359, geraadpleegd op 17 juni 2024.
  • “Edith Cavell”, Inventaris van het roerend erfgoed, https://collections.heritage.brussels/nl/objects/70359, geraadpleegd op 15 juli 2024.
  • “Histoire d’Edith Cavell”, Belgian Edith Cavell Commemoration Group, http://www.edith-cavell-belgium.eu/fr/histoire-cavell.html#theme2, geraadpleegd op 15 juli 2024.
  • André BUYSE, “Miss Edith Cavell : la mémoire d’une héroïne de la Grande Guerre qui se distingua dans la capitale belge est toujours bien vivante à Uccle”, Ucclensia, januari 2015, n°253, p. 21-25.
  • André LOEZ, “Héros”, in Jean-Yves LE NAOUR (dir.), Dictionnaire de la Grande Guerre, Parijs, Larousse, 2008, p. 248.
  • Andrew BROWN, “Edith Cavell – Un nouveau mémorial à Bruxelles”, Ucclensia, winter 2024, n°296, p. 11-14.
  • Christian LAPORTE, “Edith Cavell, un hommage digne de son engagement”, La Libre, 28 september 2015, https://www.lalibre.be/belgique/2015/09/28/edith-cavell-un-hommage-digne-de-son-engagement-HDPDWQSBRNEAXECB5FNI7D4NJY/, geraadpleegd op 19 juni 2024.
  • Jean LOWIES, “Edith Cavell ou le courage en exemple”, Ucclensia, maart 2006, n°209, p. 17-20.
  • MEURISSE, Découvrez Uccle, ses rues et places, Ukkel, Editions R. Meurisse, 1986, p. 36.
  • Valérie PIETTE, “Edith Cavell” in John MERRIMAN en Jay WINTER, Europe since 1914, vol. 1, Detroit, Charles Scribner’s Sons, 2006, p.532-533.
  • Library of Congress, Prints & Photographs Division, LC-DIG-ggbain-20322 (digital file from original negative)