Borstbeeld van koning Albert I

Een koninklijk eerbetoon aan de soldatenkoning, symbool van de Eerste Wereldoorlog.

Plaats

Circulatielaan, kruising met Mercuriuslaan

Datum

1958

Kunstenaar / Auteur

Victor Demanet

Het monument gewijd aan Albert I werd opgericht dankzij het gezamenlijk initiatief van de gemeente en de Ukkelse afdeling van de Veteranen van de Koning-Ridder. Dit bronzen werk, een buste van de derde koning der Belgen, rust op een sokkel in blauwe steen. Het werd verwezenlijkt door Victor Demanet, een beeldhouwer en medailleur geboren in 1895 in Givet, Frankrijk. Demanet verhuisde in 1926 naar België en kreeg faam als kunstenaar beïnvloed door figuren als Constantin Meunier en Auguste Rodin. Zijn talrijke werken, vaak op bestelling, weerspiegelen zijn realistische stijl. Zijn meest noemenswaardige creaties zijn de buste van Leopold II in Namen, de buste van koningin Astrid in Charleroi en het gedenkteken aan luitenant-generaal Piron in Couvin.

Het monument, oorspronkelijk ingehuldigd op 27 april 1958 op de Marlowsquare, is sindsdien verplaatst naar de Ringlaan, op de hoek met de Mercuriuslaan. Deze verplaatsing kwam er begin jaren 2000 om plaats te maken voor het Monument voor de oorlogsontsnapten. De originele buste werd in 1988 gestolen en in 1990 vervangen door een replica. Er staat ook een gelijkaardige buste uit 1952 in de Parklaan in Sint-Gillis.

Albert I, geboren in Brussel in 1875, trouwde in 1900 met Elisabeth von Wittelsbach, hertogin van Beieren. Samen kregen ze drie kinderen: Leopold, die Leopold III werd, Karel, die het regentschap opnam van 1944 tot 1950, en Marie José, de laatste koningin van Italië in 1946. Albert I besteeg de troon in 1909 en volgde zijn oom Leopold II op. Hij tekende de monarchie door zijn wens tot modernisering en zijn nabijheid met het Belgische volk.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog weigerde Albert I het Duitse ultimatum en stond hij aan het hoofd van het Belgische leger. In tegenstelling tot zijn regering in ballingschap bleef hij in België en vestigde hij zijn hoofdkwartier in De Panne. Het Belgische leger bood vier jaar weerstand aan het IJzerfront. In september 1918 nam Albert I deel aan het geallieerd offensief, wat leidde tot de geleidelijke herovering van het Belgische grondgebied. De wapenstilstand ondertekend op 11 november 1918 betekende het einde van de vijandelijkheden en de terugkeer van de koning naar Brussel op 22 november 1918 werd gevierd door een enthousiaste menigte.

Na de oorlog wijdde koning Albert zich aan de wederopbouw van het land en aan de industriële en maatschappelijke modernisering van België. Hij was ook een fervent bevorderaar van de vrede, nam deel aan internationale onderhandelingen en ondersteunde de Volkenbond. Hij richtte in 1928 het Nationaal Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (NFWO) op en werd erkend voor zijn engagement ten bate van de wetenschap en de nationale eenheid. Albert I stierf op 17 februari 1934 op 58-jarige leeftijd tijdens een beklimming in Marche-les-Dames. Tijdens zijn begrafenis in Brussel kwamen twee miljoen mensen hem eer betuigen.

  • “Monument voor koning Albert I – “Koning Albert met helm””, Inventaris van het roerend erfgoed, https://collections.heritage.brussels/nl/objects/70322, geraadpleegd op 26-07-2024.
  • “Monument au Roi Albert Ier – Uccle”, Be-Monumen, https://be-monumen.be/patrimoine-belge/monument-au-roi-albert-ier-uccle/, geraadpleegd op 26-07-2024.
  • Gemeentearchief van Ukkel, V. Varia_112, Inhuldiging van het monument opgericht ter nagedachtenis van koning Albert I (27/04/1958).
  • Franz VAN KALKEN, “Albert Ier” in Biographie Nationale, t.29: Supplément au tome Ier, Brussel, Académie royale de Belgique, 1956, col. 35-48.
  • Jacques TOUSSAINT, “Demanet Victor” in Biographie Nationale, t.43: Supplément au tome XV, Brussel, Académie royale de Belgique, 1984, col. 287-291.
  • Laurence VAN YPERSELE, Emmanuel DEBRUYNE en Chantal KASTELOOT, Bruxelles, la mémoire et la guerre (1914-2014), Brussel, Renaissance du Livre, 2014, p. 15-65; Benoit MAJERUS, “Albert Ier“, in Jean-Yves LE NAOUR (dir.), Dictionnaire de la Grande Guerre, Parijs, Larousse, 2008, p. 72-73.